Szympansy wykazały się niezwykłymi zdolnościami poznawczymi. Okazuje się, że na podstawie przedstawionych dowodów są w stanie zmieniać zdanie w zależności od tego, jak bardzo te dowody są przekonywające.
Co różni człowieka od małpy? Na pewno przeciwstawny kciuk, pozwalający chwytać rzeczy. Dodajmy do tego inną strukturę czaszki, uzębienia i mniejsze owłosienie. Ale to nadal wyłącznie cechy fizjonomii. Mózg dorosłego człowieka jest około trzykrotnie większy niż szympansa, naszego najbliższego krewnego, pomimo tego, że masa ciała nie różni się aż tak dramatycznie. Nie tylko absolutna wielkość ma znaczenie, ale też to, jak duży jest mózg w stosunku do reszty ciała. U człowieka wskaźnik encefalizacji wynosi ok. 7–8, co jest najwyższym wynikiem w królestwie zwierząt. U szympansów jest to EQ to ok. 2,5–3. To sugeruje, że u ludzi ewolucja silnie faworyzowała rozwój zdolności poznawczych kosztem np. siły mięśniowej czy energii metabolicznej.
To właśnie nasze niezwykłe zdolności poznawcze odróżniają nas od małp i innych zwierząt. Ale czy aby na pewno?
Małpy mogą zmieniać zdanie. Wystarczy pokazać im dowód
Najnowsze badania zespołu psycholog Hanny Schleihauf z Uniwersytetu w Utrechcie podważają pogląd jakby szympansy nie były w stanie zmieniać zdania. Okazuje się, że szympansy potrafią nie tylko analizować dowody, ale także zmieniać swoje przekonania, gdy nowe informacje okazują się bardziej wiarygodne. To zachowanie, dotychczas uznawane za wyłącznie ludzkie, może mieć głębsze ewolucyjne korzenie.
Badania przeprowadzono w rezerwacie Ngamba Island Chimpanzee Sanctuary w Ugandzie, gdzie szympansy wzięły udział w serii pięciu eksperymentów. Każdy z nich polegał na odnalezieniu kawałka jabłka ukrytego w jednym z pudełek na podstawie dowodów o różnej sile.
Naukowcy wprowadzili pojęcie „silnych” i „słabych” dowodów. Silne dowody, to takie, gdzie szympans widział, jak badacz wkłada jabłko do pudełka lub mógł zobaczyć je przez przezroczystą ściankę. Z kolei słabe dowody to np. jedynie dźwięk potrząsanego pudełka albo resztki pożywienia.
W pierwszych dwóch testach badacze zauważyli, że kolejność przedstawiania informacji ma znaczenie. Gdy silne dowody pojawiały się jako pierwsze, szympansy ufały im i nie zmieniały zdania. Ale kiedy początkowe dowody były słabe, a następnie pojawiały się mocniejsze, zwierzęta potrafiły porzucić wcześniejsze przekonanie i oprzeć decyzję na nowych danych. Złośliwi mogliby powiedzieć, że nawet niektórzy ludzie mają problem z taką reakcją.
To, co szczególnie zaskoczyło badaczy, to umiejętność szympansów rozróżniania nowej informacji od powtarzającej się. W jednym z eksperymentów naukowcy dwukrotnie potrząsali tym samym pudełkiem (dając „stary” dowód) lub dodawali nowy dźwięk sugerujący drugi kawałek pożywienia. Zwierzęta częściej wybierały pudełko z nowym dowodem, co sugeruje, że rozumieją, kiedy informacja jest naprawdę nowa, a nie tylko powtórzona.
Grafika: depositphotos.com
