Andrzej Wajda przez dziesięciolecia opowiadał światu historię Polski. Tym razem to historia opowie o nim. W Roku Andrzeja Wajdy, kilka dni po 10. rocznicy śmierci reżysera, Archiwa Państwowe we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Teatrem 6. piętro, zapraszają na wyjątkową wystawę fotografii autorstwa światowej sławy fotografa Czesława Czaplińskiego. Ekspozycja „Wajda / Czapliński” odsłania nieznane i rzadko publikowane oblicze jednego z najwybitniejszych twórców polskiej kultury. Wernisaż odbędzie się 19 października 2026 r. o godz. 18.00 w Sali Gałczyńskiego Teatru 6. Piętro w Warszawie. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. – Andrzej Wajda był dla mojego pokolenia aktorów kimś znacznie więcej niż wybitnym reżyserem. Był mistrzem, który uczył odpowiedzialności za słowo, obraz i opowiadaną historię. Dlatego z ogromnym wzruszeniem przyjąłem wiadomość o wystawie fotografii Czesława Czaplińskiego, ukazujących Andrzeja Wajdę nie tylko jako twórcę światowego formatu, lecz także jako człowieka w jego codzienności, w chwilach pracy, refleksji i bliskości z najbliższymi. Te fotografie zatrzymują coś niezwykle cennego – pamięć o człowieku, który współtworzył polską wyobraźnię – zaprasza Michał Żebrowski, Dyrektor Teatru 6. piętro.
To nie będzie zwykły wieczór fotograficzny. To spotkanie z historią polskiego kina, pamięcią o wybitnym artyście oraz niezwykłym świadectwem wieloletniej relacji fotografa z człowiekiem, który współtworzył polską wyobraźnię zbiorową.
Wystawa została przygotowana przez Archiwa Państwowe we współpracy z Czesławem Czaplińskim. Jej kuratorką jest Olga Nasińska z Narodowego Archiwum Cyfrowego.
Prezentowane fotografie pochodzą z przekazanego przez autora do Narodowego Archiwum Cyfrowego zbioru negatywów, odbitek i materiałów dokumentujących wieloletnie spotkania z Andrzejem Wajdą. Dzięki tej darowiźnie unikatowe archiwum zostało zabezpieczone, zdigitalizowane i włączone do narodowego zasobu archiwalnego, aby służyć kolejnym pokoleniom i zachowaniu polskiego dziedzictwa kulturowego.
Na zdjęciach zobaczymy nie tylko Andrzeja Wajdę podczas pracy na planach filmowych i prób teatralnych, ale również w sytuacjach prywatnych i rodzinnych. Wśród bohaterów fotografii znajdują się m.in.: Anna Dymna, Jerzy Stuhr, Robert Więckiewicz, Agnieszka Grochowska, Karolina Wajda oraz Beata Tyszkiewicz. To prawdziwy gwiazdozbiór polskiej kultury utrwalony przez jednego z najwybitniejszych portrecistów naszych czasów.
Ekspozycja będzie prezentowana od 19 października do 19 listopada 2026 r. przed głównym wejściem do Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie i będzie dostępna bezpłatnie dla wszystkich odwiedzających.
Pamięć o artyście, który współtworzył polską wyobraźnię
– Andrzej Wajda był dla mojego pokolenia aktorów kimś znacznie więcej niż wybitnym reżyserem. Był mistrzem, który uczył odpowiedzialności za słowo, obraz i opowiadaną historię. Miał niezwykłą umiejętność wydobywania z aktorów prawdy, a praca z nim pozostawała lekcją na całe życie. Każde spotkanie na planie było doświadczeniem artystycznym, ale także spotkaniem z człowiekiem głęboko myślącym o Polsce, kulturze i drugim człowieku. Dlatego z ogromnym wzruszeniem przyjąłem wiadomość o wystawie fotografii Czesława Czaplińskiego, ukazujących Andrzeja Wajdę nie tylko jako twórcę światowego formatu, lecz także jako człowieka w jego codzienności, w chwilach pracy, refleksji i bliskości z najbliższymi. Te fotografie zatrzymują coś niezwykle cennego – pamięć o człowieku, który współtworzył polską wyobraźnię. Mam zaszczyt zaprosić Państwa na wernisaż wystawy ‘Wajda / Czapliński intymnie’. Będzie to wyjątkowy wieczór pełen wspomnień, rozmów i refleksji o artyście, którego dzieła na trwałe wpisały się w historię polskiej kultury i światowego kina. Spotkajmy się, by wspólnie przywołać pamięć o Andrzeju Wajdzie, zobaczyć nieznane oblicze Mistrza utrwalone przez obiektyw Czesława Czaplińskiego i przekonać się, jak wielką rolę odgrywają archiwa w zachowywaniu najcenniejszych śladów naszej narodowej pamięci. To będzie wieczór nie tylko o sztuce, ale także o wdzięczności wobec tych, którzy tworzyli polską kulturę – informuje, wybitny aktor Michał Żebrowski, Dyrektor Teatru 6. piętro.
Wajda poza planem filmowym
Wystawa opiera się na fotografiach przekazywanych do Narodowego Archiwum Cyfrowego od 2021 r., pochodzących z bogatego dorobku Czesława Czaplińskiego, dokumentującego przez kilkadziesiąt lat spotkania i relacje z wieloma wybitnymi postaciami życia kulturalnego, społecznego i politycznego. Na potrzeby ekspozycji wybrano jednak wyłącznie fotografie poświęcone Andrzejowi Wajdzie, powstałe dzięki wyjątkowej współpracy i wzajemnemu zaufaniu artysty oraz autora zdjęć.
Fotograf towarzyszył reżyserowi podczas prób teatralnych, realizacji filmów, wydarzeń publicznych, ale również w chwilach prywatnych, niedostępnych dla większości obserwatorów. To właśnie ta perspektywa sprawia, że ekspozycja ma wymiar znacznie szerszy niż dokumentalny. Pozwala spotkać Andrzeja Wajdę jako człowieka: ojca, męża, przyjaciela, społecznika i intelektualistę.
– Andrzeja Wajdę poznałem w 1986 roku. Przyjechałem wtedy z Nowego Jorku do Polski na krótko. Zadzwoniłem na jego telefon stacjonarny – nie było wtedy komórek ani SMS-ów, co nikomu nie przeszkadzało. Gdy wyjaśniłem, kim jestem i że chciałbym zrobić mu zdjęcia oraz nagrać rozmowę, zaprosił mnie do Krakowa. Reżyserował tam właśnie „Zemstę” w Starym Teatrze. Tak zaczęła się fotograficzna znajomość, która trwała przez lata. Na tej wystawie zobaczą Państwo Andrzeja Wajdę, jakiego rzadko pokazywano. Nie tylko wielkiego reżysera na planie filmowym czy podczas prób teatralnych, ale także człowieka. Ojca. Przyjaciela. Męża. To zdjęcia z miejsc niedostępnych dla większości ludzi. Powstawały dzięki zaufaniu, którym mnie obdarzył. Zapraszam. Spotkajmy się i wspólnie wróćmy do tych niezwykłych chwil – mówi Czesław Czapliński, fotograf, autor zdjęć Andrzeja Wajdy.
Archiwa jako strażnicy narodowej pamięci
Wernisaż odbędzie się zaledwie kilka tygodni przed wyjątkowym świętem honorującym darczyńców, podkreślając znaczenie prywatnych archiwów i darowizn dla zachowania dziedzictwa narodowego.
– Każdy dar przekazywany do Archiwów Państwowych jest aktem zaufania wobec państwa i przyszłych pokoleń. Szczególne znaczenie ma dla nas fakt, że na kilka tygodni przed Dniem Darczyńcy Archiwów Państwowych prezentujemy kolejny fragment twórczego dorobku Czesława Czaplińskiego, jednego z najwybitniejszych polskich fotografów. Jego zdjęcia z Andrzejem Wajdą dołączają do niemal 10 tysięcy jednostek archiwalnych dokumentujących historię ludzi kultury, nauki, sportu, polityki i zostają trwale zabezpieczone w Narodowym Archiwum Cyfrowym. To nie tylko ochrona bezcennych fotografii, lecz także inwestycja w pamięć narodową. Wernisaż wystawy „Wajda / Czapliński intymnie” będzie pięknym przykładem tego, jak archiwa zamieniają zgromadzone zbiory w żywe dziedzictwo dostępne dla wszystkich. Chcemy dzielić się tym dziedzictwem z warszawiakami i wszystkimi odbiorcami kultury, pokazując fotografie, które dokumentują historię polskiej sztuki i jednego z jej największych ambasadorów na świecie – Andrzeja Wajdę – komentuje dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.
Spotkanie z historią polskiego kina
Wieczór inauguracyjny poprowadzi Łukasz Muszyński, redaktor naczelny Filmwebu. Jednym z najważniejszych punktów programu będzie rozmowa z Czesławem Czaplińskim poświęcona jego wieloletniej współpracy z Andrzejem Wajdą, kulisom powstawania prezentowanych fotografii oraz miejscu reżysera w historii polskiej i światowej kultury.
Po części oficjalnej, około godz. 19.00, uczestnicy będą mogli wziąć udział w oprowadzaniu kuratorskim prowadzonym przez samego autora zdjęć, który podzieli się nieznanymi historiami i wspomnieniami związanymi z bohaterem wystawy.
– Trudno opowiadać historię polskiego kina, a szerzej także historię polskiej kultury XX i XXI wieku, bez odwołania do filmów Andrzeja Wajdy. Był artystą, który potrafił przekładać wielkie narodowe doświadczenia na uniwersalny język sztuki, zrozumiały dla widzów na całym świecie. Jego dzieła pozostają żywym punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń filmowców, krytyków i miłośników kina. Dlatego ogromną wartość mają fotografie Czesława Czaplińskiego, które pozwalają spojrzeć na Andrzeja Wajdę z perspektywy innej niż ekran kinowy. Przyjęcie zaproszenia do poprowadzenia wernisażu wystawy ‘Wajda / Czapliński intymnie’ traktuję jako zaszczyt i osobisty obowiązek wobec pamięci o jednym z największych polskich reżyserów. Cieszę się, że dzięki współpracy Archiwów Państwowych, instytucji kultury i środowiska filmowego fotografie te trafiają do szerokiej publiczności. To wydarzenie jest czymś więcej niż wystawą. To spotkanie z historią polskiego kina, z człowiekiem, którego twórczość współtworzy naszą tożsamość kulturową – informuje Łukasz Muszyński, redaktor naczelny Filmwebu.
Hołd dla jednego z największych ambasadorów polskiej kultury
W Roku Andrzeja Wajdy Warszawa oraz Archiwa Państwowe oddają hołd twórcy, którego filmy współtworzyły sposób myślenia o Polsce i polskiej historii na całym świecie. Wernisaż „Wajda / Czapliński intymnie” jest zarazem opowieścią o sztuce fotografii, sile pamięci i znaczeniu archiwów, które przechowują świadectwa najważniejszych postaci naszego życia kulturalnego.
Dla uczestników przygotowano również wyjątkowy upominek – okolicznościowe, albumowe wydawnictwo prezentujące fotografie z wystawy, które stanie się pamiątką tego szczególnego wieczoru.
Partnerem wydarzenia jest Teatr 6. piętro.
Patronami honorowymi są: Polski Instytut Sztuki Filmowej, Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, Szkoła Wajdy oraz Stowarzyszenie Filmowców Polskich. Wystawa została sfinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
